Haak op bank 3

by Mathieu

Het voorbije weekend heb ik een bezoekje gebracht aan TechnicusJoe, de smid die een bankhaak voor me aan het smeden is. Hier en ook hier kan je er meer over lezen.

Arthur een collega houtbewerker was ook van de partij. Spijtig dat ik iedereen even liet wachten omdat ik werd opgehouden door het gebrekkige openbaar vervoer en het koste me meer dan zes uur om van Alken in België tot in Woubrugge, Alphen aan de Rijn in NL te reizen. Een lange reis maar het was de moeite waard om Joe in levende lijve in actie te zien en zo kon ik hem allerhande vragen stellen over het smeedambacht. Ondanks dat het niet mijn vak is heb ik een diepe interesse in smeden. Smeden en timmerlui hebben toch een beetje een symbiotische relatie.

Joe vertelde ons hoe hij tewerk is gegaan bij het vervaardigen van de bankhaak waarbij hij start van een vierkante staaf van de juiste lengte. Vierkant en niet rond omdat dit ervoor zorgt dat hij een mooie kromming kan bekomen aan de binnenzijde van de hoek. Dit detail, waarnaar ik specifiek had gevraagd bij het bepalen van het ontwerp, blijkt het meeste smeedwerk te vragen. Even voor alle duidelijkheid is hier al een foto zodat je ziet waarover het gaat.

Om deze kromming te bekomen moet de staaf eerst worden opgestuikt. De staaf wordt dan opgewarmd op de plaats waar men een verbreding wil bekomen en door ze dan met het uiteinde op de grond te slaan vormt er zich een verbreding, eigenlijk beter beschreven als een verdikking in alle richtingen waar het warm is. De schets op het bord kan misschien enige duidelijkheid bieden.

Die verbreding is noodzakelijk om dan de hoek te bekomen en de ronding aan de binnenkant.

Ik was erg verbaasd dat er zoveel werk bij komt kijken. Het smeden van een bankhaak leek me een eenvoudig project maar er komt veel meer bij kijken dan je zou denken. De vierkante staaf moet dan rond worden gesmeed om de stang van de haak te worden. Dat betekend dus plaatselijk opwarmen en dan zorgvuldig slaan om de hoeken naar binnen te werken en een mooie ronde vorm te bekomen. Dit proces wordt dan heel erg veel herhaald. Joe werkt enkel met handgereedschap en bezit geen veerhamer wat het werk heel arbeidsintensief maakt.

Oorspronkelijk was het de bedoeling om de stang perfect rond te veilen. Joe gebruikt dan een oude meubelmakers rasp om het metaal te vijlen terwijl het heet is. Ik vond dat interessant en wist niet dat zoiets mogelijk was, ik was altijd van de veronderstelling dat vijlen koud gebeurde.

Toen ik naar het oppervlak keek van de stang na het smeden en voor het vijlen besloten we dat het fijne hamerslag patroon wel zou bijdragen tot de frictie van de stang in de werkbank. Het vijlwerk zal dus beperkt worden tot de arm van de bankhaak. Er is nog een hele hoop werk voor de boeg vooraleer het werkstuk af zal zijn maar het ziet er allemaal erg veelbelovend uit. Er zijn al een heleboel geïnteresseerden er ook één te laten smeden bij Joe maar voor de productie van een serie zullen we het ontwerp aanpassen. Het huidige ontwerp is veel te arbeidsintensief en daardoor wordt het redelijk duur. Vooral de kromming in de hoek vereist veel werk en tijd. Dat is dus een detail dat in de volgende versie zal worden weggelaten om de prijs een beetje te drukken maar ook het vijlwerk zal tot een minimum worden beperkt.

Arthur kreeg de smaak van het smeden al goed te pakken en leverde zo ook zijn bijdrage aan de ronde vorm. Hij was zo vriendelijk om me na afloop van onze korte ontmoeting een lift naar Delft te geven en spaarde me zo enkele uren reistijd uit. Een gezellige namiddag onder vakidioten.

Advertisements